Veri Analizi soruları LGS’de genellikle uzun metinlerle, birden fazla grafikle ve tablolarla gelir. Konunun kendisi zor değildir; ama soruyu okumak ve doğru bilgiyi doğru grafikten çekmek zaman alır. Bu yazıda daire, sütun ve çizgi grafiği sorularını hızlı ve hatasız çözmenin yollarını anlatıyoruz.
1. Daire grafiğinde her dilim bir oran
Daire grafiğinin tamamı 360°’dir. Bir dilimin açısı, o dilimin bütün içindeki payını gösterir. Bu yüzden bazı yüzde ve derece karşılıklarını ezbere bilmek size büyük zaman kazandırır:
- %50 = 180°
- %25 = 90°
- %10 = 36°
- %5 = 18°
- %1 = 3,6°
- 1/3 = 120°, 1/6 = 60°, 1/8 = 45°, 1/12 = 30°
Bu değerleri kendinize mal ettiğinizde, sınav anında her dilim için içler-dışlar çarpımı yapmak zorunda kalmazsınız. Bir sınavda altı kez orantı kurmak, fark etmeden dakikalarınızı alır.
2. Önce soru kökünün derece karşılığını bul
Daire grafiği sorularında en verimli strateji şudur: Soru hangi dilimi soruyorsa, onun açısını en başta belirleyin. Sonra verilen sayısal bilgiyle bir “1 derece kaç kişiye karşılık geliyor” ilişkisi kurun. Örneğin 40°’lik bir dilim 20 öğrenciyi gösteriyorsa 2°, 1 öğrenciye karşılık gelir. Artık her dilimi bu oranla hızla çevirebilirsiniz.
3. Her daire grafiği bir denklemdir
Sayısal değer verilmeyen sorularda öğrenciler genellikle boş bırakır. Oysa daire grafiğindeki dilimlerin toplamı her zaman 360°’dir; bu da size hazır bir denklem verir. Bilinmeyen dilimlere x, 2x, x + 30 gibi ifadeler verildiyse, hepsini toplayıp 360’a eşitleyin. Bir soruda iki daire grafiği varsa, iki denkleminiz var demektir.
4. Sayıları gereksiz büyütmeyin
Bazı sorularda kişi sayısı ya da tutar verilmez; sadece oranlar verilir. Bu durumda toplamı kendiniz seçebilirsiniz. 10 de seçseniz, 100 de seçseniz doğru cevaba ulaşırsınız; ama işinize en çok yarayan değer, grafikteki bütün dilimleri tam sayı yapan en küçük değerdir. Açılar 30°’nin katlarıysa toplamı 12 seçmek, 360 seçmekten çok daha kolay hesap yaptırır.
5. Grafiğin türünü kontrol et
Bazı sütun grafikleri miktarın kendisini değil, değişimini gösterir. “Bir önceki aya göre artış miktarı” gibi bir başlık varsa, sütunun yüksekliği o ayki toplam değer değildir. Grafiğin başlığını, eksen adlarını ve birimlerini okumadan soruya başlamayın.
6. Oran ve kat ilişkisini kur
Bir tabloda kız ve erkek öğrenci sayıları 2’ye 1 oranındaysa, bu oran 2 ve 1 olmak zorunda değildir; 4 ve 2, 24 ve 12 de olabilir. Sorular genellikle bu oranın daire grafiğindeki derecelere nasıl yansıdığını sorar. Derecelerle sayılar arasındaki kat ilişkisini ortaya çıkardığınızda soru çözülür.
7. Uzun metinlerden korkmayın
LGS’deki veri soruları kısa değildir, uzun metinli ve çok bilgili sorular gelecektir. Bu tür sorularda:
- Önce soru kökünü okuyun; ne istendiğini bilerek metne dönün.
- Her grafikten ve tablodan hangi bilgiyi alacağınızı not edin.
- Gereksiz bilgiyi eleyin; her sayı işinize yaramayabilir.
Kısa bir kontrol listesi
- Yüzde–derece karşılıklarını ezbere bil.
- Soru kökündeki dilimin derecesini baştan belirle.
- Sayı yoksa dilimleri toplayıp 360’a eşitle.
- Grafiğin değişim mi, miktar mı gösterdiğini kontrol et.
- Toplamı seçmen gerekiyorsa en küçük uygun değeri seç.
Veri Analizi ünitesindeki tüm soru tiplerini çözüm videolarıyla çalışmak için Veri Analizi sayfasına göz atabilirsin.
Kendini dene: Veri Analizi 8. sınıf testi (çözümlü). 10 soru tipini çevrim içi çöz, cevabını anında gör ve her sorunun video çözümünü izle.