Olasılık: LGS’de Paydayı Doğru Kurmak

Basit Olayların Olma Olasılığı, LGS’nin en kısa ünitelerinden biridir; ancak soruları kısa değildir. Torbalar, kartlar, çarklar, forma numaraları ve sınıf listeleriyle kurulan sorularda olasılık hesabı genellikle başka bir ünitenin bilgisiyle birleşir. Bu yazıda olasılık sorularına nasıl yaklaşmanız gerektiğini adım adım anlatıyoruz.

1. Temel formül: istenen ÷ tüm durumlar

Bir olayın olma olasılığı, istenen durumların sayısının tüm olası durumların sayısına oranıdır:

P(A) = İstenen durum sayısı ÷ Tüm durumların sayısı

Bu oran her zaman 0 ile 1 arasındadır. Olasılığı 0 olan olay imkânsız, 1 olan olay kesin olaydır. Bir olayın olma ve olmama olasılıklarının toplamı 1’dir: Kırmızı top çekme olasılığı 0,28 ise kırmızı olmayan top çekme olasılığı 0,72’dir.

2. Önce tüm durumları doğru belirle

Olasılık sorularında yapılan hataların çoğu paydadan kaynaklanır. Soru size ne kadar çok bilgi veriyorsa, tüm durumların sayısı o kadar azalır. Örneğin “Seçilen öğrencinin kız olduğu biliniyorsa…” diye başlayan bir soruda payda artık sınıfın tamamı değil, sadece kız öğrencilerdir.

Soru metnini okurken “biliniyor”, “olduğuna göre”, “sadece … arasından” gibi ifadelerin altını çizin; bunlar paydayı değiştirir.

3. Olasılık değişiyorsa iki durumu ayrı yaz

“Torbaya 3 mavi top daha eklenirse mavi top çekme olasılığı ne olur?” tarzı sorularda hem pay hem payda değişir. İlk durumu ve son durumu ayrı ayrı yazın:

  • İlk durum: 5 mavi, 20 top → 5/20
  • 3 mavi eklenince: 8 mavi, 23 top → 8/23

Sadece payı artırıp paydayı aynı bırakmak bu soru tipinde en sık yapılan hatadır.

4. “Kesinlikle” soruları: en kötü durumu düşün

“Torbadan en az kaç şeker alınırsa alınanlardan biri kesinlikle çilekli olur?” gibi sorular olasılıktan çok mantık sorusudur. Bu sorularda şansın size karşı olduğunu varsayın: Önce çilekli olmayan bütün şekerleri çektiğinizi düşünün, sonra bir tane daha çekin. Torbada 5 sütlü, 4 naneli ve birkaç çilekli şeker varsa, 9 şeker çektikten sonra çekilen 10. şeker kesinlikle çileklidir.

5. Sayı kartlarında diğer ünitelerin bilgisi

Olasılık soruları sıklıkla Çarpanlar ve Katlar ünitesiyle birleşir. Kartlara yazılan sayılardan “asal olma”, “tam kare olma”, “bir sayının çarpanı olma” olasılığı sorulur. Bu sorularda:

  • 1’in asal olmadığını,
  • 2’nin tek çift asal sayı olduğunu,
  • aynı sayı birden fazla karta yazılmışsa her kartın ayrı bir durum olduğunu (ama soru “farklı sayılar” diyorsa tek sayıldığını)

unutmayın. Tüm durumları bir liste hâlinde yazmak, gözden kaçan değerleri önler.

6. Eşit olasılık ve “daha olası” yorumları

Bazı sorular sayı hesaplatmaz; hangi olayın daha olası olduğunu ya da olayların eşit olasılıklı olup olmadığını sorar. Bir çarkta dilimler eşit büyüklükte değilse, her renk eşit olasılıklı değildir. Bu sorularda dilimlerin açılarını ya da kartların sayılarını karşılaştırmanız yeterlidir.

7. Payda büyükse ters düşün

İstenen durumları saymak zorsa, istenmeyen durumları sayıp tüm durumlardan çıkarmak çoğu zaman daha pratiktir. “Kırmızı olmayan” yerine “kırmızı olan” topları saymak ve sonucu 1’den çıkarmak gibi.

Kısa bir kontrol listesi

  1. Önce tüm durumların sayısını (paydayı) belirle.
  2. “Biliniyor / olduğuna göre” ifadeleri paydayı değiştirir.
  3. Ekleme-çıkarma varsa pay ve paydayı birlikte güncelle.
  4. “Kesinlikle” sorularında en kötü durumu düşün.
  5. Sayı kartlarında asal, tam kare ve çarpan bilgilerini kontrol et.

Olasılık ünitesindeki tüm soru tiplerini çözüm videolarıyla çalışmak için Basit Olayların Olma Olasılığı sayfasına göz atabilirsin.

Bu soru tipinin benzerlerini çöz

Açık konuların ilk 10 sorusu ücretsiz. Cevabını işaretle, sonucu anında gör, çözüm videosunu izle.

Benzer yazılar

LGS Matematik
LGS Matematik

Eşlik ve Benzerlik: Gölge, Ölçek ve Alan Oranı

Benzerlik oranı, alan oranının neden k² olduğu, açıları eşleştirme, gölge ve ölçek soruları: Eşlik ve Benzerlik ünitesinde bilmen gerekenler.

LGS Matematik
LGS Matematik

Üçgenler: Üçgen Eşitsizliği, Pisagor ve Katlama Soruları

Üçüncü kenarın aralığı, büyük açı–büyük kenar ilişkisi, katlama ile yardımcı elemanlar ve Pisagor üçlüleri: Üçgenler ünitesinde puan getiren noktalar.

LGS Matematik
LGS Matematik

Eşitsizlikler: Yönü Değiştiren Tek Kural

İçi dolu mu boş mu, sınır dahil mi değil mi, negatif sayıyla bölünce ne olur? Eşitsizlik sorularında puan kaybettiren noktalar ve çözüm stratejileri.

Destek