Üçgenler ünitesi, LGS geometri sorularının bel kemiğidir. Üçgen eşitsizliği, kenar-açı ilişkisi, yardımcı elemanlar ve Pisagor bağıntısı; hem bu ünitenin kendi sorularında hem de Eşlik-Benzerlik ve Geometrik Cisimler gibi diğer ünitelerde sürekli karşınıza çıkar. Bu yazıda en çok puan getiren noktaları anlatıyoruz.
1. Üçgen eşitsizliği: üç eşitsizlik tek satırda
Bir üçgende herhangi bir kenar, diğer iki kenarın farkından büyük, toplamından küçüktür:
|a − b| < c < a + b
Normalde her kenar için ayrı ayrı üç eşitsizlik yazmanız gerekir; ama bu tek satır üçünü birden özetler. Kenarları 5 cm ve 8 cm olan bir üçgende üçüncü kenar 3 < c < 13 aralığındadır. Tam sayıysa 4, 5, …, 12 değerlerini alabilir; yani 9 farklı değer vardır.
Dikkat: Soruda birden fazla üçgen ortak bir kenarı paylaşıyorsa, bu kenar için iki ayrı aralık bulursunuz. Cevap, iki aralığın kesişimidir. Sadece bir aralığa bakıp “6,5’ten küçük olmalı, o hâlde 6” demek, diğer üçgenin koyduğu alt sınırı gözden kaçırmak demektir.
2. Büyük açının karşısında büyük kenar
Bir üçgende en büyük açının karşısında en uzun kenar, en küçük açının karşısında en kısa kenar bulunur. Açıları verilen bir üçgende kenarları sıralamanız istenirse önce açıları sıralayın, sonra her açının karşısındaki kenarı yazın. Açıların toplamının 180° olduğunu kullanarak eksik açıyı bulmayı unutmayın.
3. Yardımcı elemanlar: kenarortay, açıortay, yükseklik
- Kenarortay: Bir köşeyi karşı kenarın orta noktasına birleştirir; karşı kenarı iki eşit parçaya ayırır.
- Açıortay: Bir açıyı iki eş açıya ayırır.
- Yükseklik: Bir köşeden karşı kenara (veya uzantısına) çizilen dikmedir.
LGS’de bu elemanlar genellikle kâğıt katlama sorularıyla sorulur. Bir üçgen, bir köşe karşı kenarın üzerine gelecek şekilde katlanırsa oluşan kat izi o açının açıortayıdır. İki köşe üst üste gelecek şekilde katlanırsa kat izi, o kenarın orta dikmesidir. Katlama sorularında katlanan parçaların eş olduğunu ve eş parçaların uzunluk ve açılarının korunduğunu unutmayın.
4. Pisagor bağıntısı ve özel üçlüler
Dik üçgende dik kenarların karelerinin toplamı, hipotenüsün karesine eşittir: a² + b² = c².
Sınavda zaman kazanmak için sık kullanılan özel üçlüleri ezbere bilin:
- 3 – 4 – 5 (ve katları: 6 – 8 – 10, 9 – 12 – 15…)
- 5 – 12 – 13
- 8 – 15 – 17
- 7 – 24 – 25
Merdivenin duvara dayandığı, uçurtma ipinin gerildiği, bir televizyonun köşegen uzunluğunun verildiği sorular hep bu bağıntıyla çözülür.
5. Şekildeki ipuçlarını kaçırmayın
Geometri sorularında en önemli bilgi bazen bir cümlenin içinde saklıdır: “kesim yapılınca sol taraftaki parça kare oluyor”, “ABC ikizkenar üçgendir”, “D noktası orta noktadır” gibi. Bu bilgiler size eşit uzunlukları ve açıları verir. Soruyu okurken bu tür ifadeleri şekil üzerinde işaretleyin.
6. En kısa yol soruları
İki nokta arasındaki en kısa yol düz bir çizgidir. Bir duvara, bir nehre ya da bir yola uğrayarak gidilecekse noktalardan birinin o doğruya göre yansımasını alıp düz çizgi çekmek en kısa yolu verir. Bu yöntem, Dönüşüm Geometrisi ünitesindeki yansıma bilgisini de kullanmanızı gerektirir.
Kısa bir kontrol listesi
- Üçüncü kenarı |a − b| < c < a + b ile bul.
- Ortak kenar varsa iki aralığın kesişimini al.
- Kenarları sıralarken önce açıları sırala.
- Katlama sorularında kat izinin hangi yardımcı eleman olduğunu belirle.
- Pisagor üçlülerini ezbere bil.
Üçgenler ünitesindeki 76 soru tipini çözüm videolarıyla çalışmak için Üçgenler sayfasına göz atabilirsin.