Üslü İfadeler: LGS’de En Çok Karıştırılan Kurallar

Üslü İfadeler ünitesinin kuralları bir sayfaya sığar. Buna rağmen LGS’de bu üniteden gelen sorularda puan kaybı çok yüksektir. Sebebi basit: Öğrenciler kuralları bilir ama sınav anında karıştırır. Bu yazıda kuralları sağlam oturtmanın yollarını ve sınavda sık karşılaşılan soru tiplerini ele alıyoruz.

1. Kuralları ezberleme, anla

Denemede bir kuralı ezberden hatırlayıp soruyu kurtarabilirsiniz. Ama Haziran’daki sınavda heyecan devreye girdiğinde ezber ilk unutulan şeydir. Kuralın nereden geldiğini bilirseniz, unutsanız bile yeniden üretebilirsiniz.

Örneğin 23 · 24 işleminde üslerin neden toplandığını görmek için açık hâlde yazın: (2·2·2) · (2·2·2·2) = 27. Yedi tane 2 çarpılmış; demek ki üsler toplanır. Kafanız karıştığında bu kadar basit bir örnekle kuralı kendiniz kontrol edebilirsiniz.

2. En çok karıştırılan iki kural

  • Tabanlar aynı, çarpma: üsler toplanır. am · an = am+n
  • Üsler aynı, çarpma: tabanlar çarpılır, ortak üs aynen yazılır. an · bn = (a·b)n

Bir sınıfta yapılan yanlışların neredeyse hepsi aynı şıkta toplandığında genellikle sebep budur: üsler aynıyken üsleri de toplamak. Unutmayın, üsler aynıysa üslere dokunmazsınız.

Ayrıca üslü ifadelerde toplama için bir kural yoktur. 26 + 26 ifadesini 212 yapamazsınız. Ama ortak paranteze alabilirsiniz: 26 + 26 = 2 · 26 = 27. Aynı şekilde 35 + 35 + 35 = 3 · 35 = 36 olur.

3. Negatif üs ve ondalık sayılar

Negatif üs, sayının çarpmaya göre tersini almak demektir: 10−2 = 1/100 = 0,01. Bu dönüşümlerde hata yapıyorsanız sorun genellikle üslü ifadelerde değil, ondalık sayılardadır. Bir soruda bütün işlemleri doğru yapıp son adımda virgülü yanlış yere koyuyorsanız, ondalık gösterim konusunu kısa bir tekrarla gözden geçirin.

4. Bilimsel gösterim: a sayısı 1 ile 10 arasında

Bilimsel gösterimde sayı a · 10n biçiminde yazılır ve 1 ≤ a < 10 olmak zorundadır. 0,00045 sayısı 4,5 · 10−4 olarak yazılır; 45 · 10−5 doğru bir eşitliktir ama bilimsel gösterim değildir. Şıklarda bu iki yazım sık sık yan yana verilir.

Pratik bir kontrol: Virgülü sola kaydırdıkça üs artar, sağa kaydırdıkça azalır. 103 yerine 104 yazarsanız sayı bir basamak daha büyür; sonucu bu mantıkla kontrol edin.

5. Büyük sayılardan korkmayın

LGS’de bazen 340, 2100 gibi hesaplanamayacak kadar büyük değerler verilir. Bu sizi korkutmasın: Soru, bu sayıları hesaplamanızı değil, kurallarla sadeleştirmenizi istiyordur. Örneğin 2100 + 2100 + 2100 + 2100 = 4 · 2100 = 22 · 2100 = 2102. Büyük bir üs gördüğünüzde ortak çarpan arayın.

6. Örüntü soruları: bölünme, bakteri, haber yayılması

“Her 20 dakikada bir ikiye bölünen bakteri”, “her gün iki katına çıkan takipçi” gibi sorular üslü ifadelerin günlük hayattaki karşılığıdır. Bu sorularda acele etmeyin; ilk birkaç adımı tablo hâlinde yazın:

  • Başlangıç: 1
  • 1. bölünme: 2 = 21
  • 2. bölünme: 4 = 22
  • n. bölünme: 2n

Örüntüyü yazdığınızda kural kendiliğinden görünür. Dikkat edilmesi gereken nokta süredir: 64 dakikada her 8 dakikada bir bölünme oluyorsa 64 ÷ 8 = 8 bölünme vardır, 8. bölünmeden sonra 28 bakteri olur.

7. İlk sorular kural tekrarıdır

Soru tiplerinin ilk kısmı genellikle kazanım hatırlatmasıdır. Bu soruları “zaten biliyorum” diye geçmeyin; çözümü biraz uzun sürse bile kuralları adım adım uygulayarak çözün. Sonraki zor soru tiplerinin hepsi bu temel kuralların üzerine kurulur.

Kısa bir kontrol listesi

  1. Tabanlar mı aynı, üsler mi aynı? Önce bunu belirle.
  2. Toplama varsa ortak paranteze al, üsleri toplamaya kalkma.
  3. Bilimsel gösterimde a’nın 1 ile 10 arasında olduğunu kontrol et.
  4. Negatif üsleri kesir olarak yazıp kontrol et.
  5. Örüntü sorularında ilk 3-4 adımı tablo olarak yaz.

Üslü İfadeler ünitesindeki tüm soru tiplerini çözüm videolarıyla çalışmak için Üslü İfadeler sayfasına göz atabilirsin.

Bu soru tipinin benzerlerini çöz

Açık konuların ilk 10 sorusu ücretsiz. Cevabını işaretle, sonucu anında gör, çözüm videosunu izle.

Benzer yazılar

LGS Matematik
LGS Matematik

Eşlik ve Benzerlik: Gölge, Ölçek ve Alan Oranı

Benzerlik oranı, alan oranının neden k² olduğu, açıları eşleştirme, gölge ve ölçek soruları: Eşlik ve Benzerlik ünitesinde bilmen gerekenler.

LGS Matematik
LGS Matematik

Üçgenler: Üçgen Eşitsizliği, Pisagor ve Katlama Soruları

Üçüncü kenarın aralığı, büyük açı–büyük kenar ilişkisi, katlama ile yardımcı elemanlar ve Pisagor üçlüleri: Üçgenler ünitesinde puan getiren noktalar.

LGS Matematik
LGS Matematik

Eşitsizlikler: Yönü Değiştiren Tek Kural

İçi dolu mu boş mu, sınır dahil mi değil mi, negatif sayıyla bölünce ne olur? Eşitsizlik sorularında puan kaybettiren noktalar ve çözüm stratejileri.

Destek